• Kraj
  • sobota, 28 kwiecie┼ä 2018 08:22
  • 1 zdj─Öcie
  •   1286

Kr├│tka historia roweru

Krótka historia roweru
Krótka historia roweru © archiwum

200 lat temu budzi┼é ciekawo┼Ť─ç, podziw i strach. Kto go wynalaz┼é i jak si─Ö zmieni┼é?

Masz zdj─Öia lub film do tego artyku┼éu?   Wy┼Ťlij je do nas!

Typography
  • Small
Udost─Öpnij to

Niekt├│re modele mo┼╝na kupi─ç za kilkaset z┼éotych, inne za kilkana┼Ťcie tysi─Öcy. Jedne s┼éu┼╝─ů do zdobywania g├│r inne do szalonych zjazd├│w. S─ů te┼╝ te wy┼Ťcigowe i do lansu. Mowa o rowerze, poje┼║dzie poruszanym si┼é─ů naszych mi─Ö┼Ťni, kt├│re zrewolucjonizowa┼é ┼Ťwiat!

Nawet dziecko wie, ┼╝e rower musi mie─ç ko┼éa, kierownic─Ö i ┼éa┼äcuch, jednak kiedy┼Ť nie by┼éo to takie oczywiste. Up┼éyn─Ö┼éy tysi─ůclecia od wynalezienia ko┼éa, zanim kto┼Ť wpad┼é na pomys┼é stworzenia tej maszyny. Pierwszy zachowany szkic zrobi┼é w 1493 r. Leonardo da Vinci. Wida─ç na nim dwuko┼éowiec z kierownic─ů i ┼éa┼äcuchem nap─Ödowym. Ale technika nie pozwala┼éa wtedy na skonstruowanie tej maszyny, wi─Öc na marzeniach si─Ö sko┼äczy┼éo. Ka┼╝dy wynalazek ma wielu ojc├│w. Rower te┼╝. Rosjanie twierdz─ů, ┼╝e tw├│rc─ů pierwszego welocypeda by┼é Jefim Artamonow. Mia┼é nim przejecha─ç ponad 2 000 km z Jekaterynburga do Petersburga, by zd─ů┼╝y─ç na koronacj─Ö cara Aleksandra I. ÔÇô 15 wrze┼Ťnia 1801 r. Jak by┼éo naprawd─Ö? Kto wieÔÇŽ Pewne jest to, ┼╝e protoplastami roweru by┼éy pojazdy do biegania, podobnie do tych, jakie kupujemy dla dzieci, by ─çwiczy┼éy zmys┼éy r├│wnowagi. Mia┼éy dwa drewniane ko┼éa, siada┼éo si─Ö na nich okrakiem i odpycha┼éo nogami. Pierwszy taki pojazd zrobi┼é pod koniec XVIII w. Francuz M├Ęde de Sivrac. Wad─ů wynalazku by┼éo to, ┼╝e nie mo┼╝na by┼éo nim kierowa─ç. ┼╗eby zmieni─ç kierunek jazdy, trzeba by┼éo stan─ů─ç i przestawi─ç maszyn─Ö. W 1816 r. Niemiec Freiherr Karl von Drais de Sauerbrun jako pierwszy zastosowa┼é obrotowy widelec przedni po┼é─ůczony z kierownic─ů. To by┼éa prawdziwa rewolucja! Ju┼╝ nie trzeba by┼éo zsiada─ç z pojazdu, by nim skr─Öca─ç.


Leonardo da Vinci (1452-1519), w┼éoski naukowiec, artysta i wynalazca, ju┼╝ pod koniec XV wieku naszkicowa┼é machin─Ö poruszan─ů si┼é─ů ludzkich mi─Ö┼Ťni. Na podstawie jego planu wsp├│┼écze┼Ťni naukowcy zbudowali ten niezwyk┼éy pojazd.

To oryginalna, ale wa┼╝─ůca 45 kg konstrukcja dotrwa┼éa do naszych czas├│w w muzeum w Karlsruhe. Kolejne modele by┼éy ju┼╝ l┼╝ejsze, mia┼éy hamulec uruchamiany link─ů i regulacj─Ö wysoko┼Ťci siode┼éka. Oficjalnie jednak za dat─Ö powstania roweru uwa┼╝a si─Ö dzie┼ä 12 czerwca 1827 r. ÔÇô gdy Drais, jad─ůc z Mannheim do Schewetzinger, osi─ůgn─ů┼é zab├│jcz─ů ┼Ťredni─ů pr─Ödko┼Ť─ç 15 km/h! 12 lat p├│┼║niej Szkot Kirkpatrick Macmillan zrobi┼é pojazd z mechanizmem nap─Ödowym. Nogi stawia┼éo si─Ö na pr─Ötach pod┼é─ůczonych do tylnego ko┼éa i macha┼éo nimi na przemian, co wprawia┼éo w ruch piast─Ö. 3 lata p├│┼║niej Macmillan przejecha┼é 229 km z pr─Ödko┼Ťci 13 km/h. By┼é te┼╝ sprawc─ů pierwszego odnotowanego wypadku rowerowego. Kara za potr─ůcenie dziecka? 5 szyling├│w. Kolejny prze┼éom to 1860 r. Serwisant powoz├│w Pierre Michaux zamontowa┼é peda┼éy w przednim kole. Welocyped, jak go nazwano, opr├│cz k├│┼é nie by┼é ju┼╝ drewniany. Walcz─ůc o wy┼Ťrubowanie pr─Ödko┼Ťci, konstruktorzy zacz─Öli powi─Öksza─ç przednie ko┼éo. Taki pojazd, zwany bicyklem, m├│g┼é rozwin─ů─ç pr─Ödko┼Ť─ç powy┼╝ej 30 km/h. By┼é jednak niebezpieczny. Bicyklista siedzia┼é wysoko, a upadki ko┼äczy┼éy si─Ö powa┼╝nymi obra┼╝eniami.

9 lat p├│┼║niej drewniane szprychy zast─ůpiono metalowymi. Wykorzystano te┼╝ dopiero co wynalezione ┼éo┼╝ysko kulkowe. W 1885 r. Anglik John Starley skonstruowa┼é maszyn─Ö z dwoma ko┼éami tej samej wielko┼Ťci z nap─Ödem ┼éa┼äcuchowym na tylne ko┼éo. Zacz─ů┼é produkcj─Ö pod nazw─ů Rover i st─ůd polska nazwa. Min─Ö┼éy 3 lata i weterynarz John Dunlop zastosowa┼é opon─Ö nape┼énian─ů powietrzem, poprawiaj─ůc komfort jazdy. W 1900 r. wprowadzono wolnobiegow─ů piast─Ö, kt├│rej u┼╝ywamy do dzi┼Ť. W 1902 r. James Archer oraz Henry Sturmey stworzyli 2-biegow─ů przerzutk─Ö do zmiany bieg├│w. A w Polsce? Pierwsz─ů wytw├│rni─Ö otworzy┼é 127 lat temu w ┼éodzi W┼éadys┼éaw Sierpi┼äski. W latach 30. XX w. zacz─Ö┼éy powstawa─ç oddzia┼éy cyklist├│w. U┼╝ywali roweru typu XX wz. 35, z Radomia. Mia┼é wzmocnion─ů ram─Ö, uchwyt na karabin i solidny baga┼╝nik. Tyle ┼╝e rower przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů sporo kosztowa┼é ÔÇô 100 z┼é. Nauczyciel zarabia┼é 130 z┼é! Mijaj─ů trzy lata i rowery powszedniej─ů, ale nie wybieraj─ů si─Ö do lamusa. No i s─ů coraz szybsze. 7 listopada 2014 r. Fran├žois Gissy na rowerze wspomaganym przez nap─Öd rakietowy osi─ůgn─ů┼é pr─Ödko┼Ť─ç 333 km/h! To jest co┼Ť!

Galeria ilustracji

Publikacja:
Sebastian Kalak
Podoba Ci si─Ö?
Rate this item
(1 głos)
stop-hejt
Dzielenie si─Ö opini─ů jest cenne, ale mo┼╝e rani─ç innych!
Komentujesz? Nie ra┼ä i nie obra┼╝aj innych! "Nie" dla komentarzy zawieraj─ůcych - przemoc, pomawianie, gro┼║by, propagowanie nienawi┼Ťci, fa┼észywe informacje, spam. Widzisz tak─ů wypowied┼║? Zg┼éo┼Ť j─ů, korzystaj─ůc z opcji zg┼éo┼Ť nadu┼╝ycie.